Welcome in Greece Welcome in Greece

 

ΠίσωInitial MπροστάBack

TA ΟΡΤΥΚΙΑ

TA ΟΡΤΥΚΙΑ - Α Ποιμενίδη !


Tο αγριογουρουνοκυνηγι, το περδικοκυνήγι στα κατσάβραχα, το λαγοκυνήγι με τα ποδάρια και όχι με γκέκα, είναι ηρωικά κυνήγια.
Οι τσίχλες και τα τρυγόνια μπορεί να προϋποθέτουν τέχνη στο τίρο τους, επιτηδειότητα και ικανότητα, που δεν έχουν όλοι οι κυνηγοί, όμως είναι καρτεριτζίδικα κυνήγια και το προσόν του κυνηγίου τους είναι ο αυτοματισμός της σβελτάδας. Δεν απαιτούν αγώνα, μόχθο, στρατηγήματα και γνώσεις.

Και το ορτύκι με τις τοποθετήσεις που κάνω εδώ επιτροχάδην, δεν πρέπει να θεωρείται κυνήγι αξιοπρέπειας, εξαιτίας του μεγέθους του και του εύκολου τίρου του.
Είναι όμως κυνήγι, αφού απαιτεί γνώσεις και εμπειρίες και σκύλο και ψάξιμο και περπάτημα και ταλαιπωρία.
Η εμπορία του άλλωστε, του προσφέρει την σημασία, που τέτοια δεν απόχτησαν και ούτε θ' αποχτήσουν οι τσίχλες και τα κοτσύφια. Σήμερα μάλιστα που ελαττώθηκε ή χάθηκε το ενδημικό κυνήγι και λιγόστεψαν τα πληθωρικά και μπουλουκοειδή περάσματα των ορτυκιών, το θήραμα αυτό πρέπει να θεωρηθεί σοβαρό, αφού σπανίζει και ψάχνεται, για να βρεθεί σαν τη λιγοστή πέρδικα του κάμπου.

    Τα στέκια των ορτυκιών, τα χωρίζω σε τρεις κατηγορίες:
    α) Στέκια της επιστροφής επιστρόφια,
    β) Στέκια της μόνιμης παραμονής τους για φώλιασμα και
    γ) Στέκια και καταλύματα των φθινοπωρινών περασμάτων τους.

  • Τα στέκια της επιστροφής των ορτυκιών την άνοιξη, είναι οι παράλιοι κάμποι της πατρίδος μας, οι ίδιοι περίπου χώροι από τους οποίους περνούν και το Σεπτέμβρη για την αποδημία τους. Ερχονται με νοτιάδες τη νύχτα και αν είναι ξεκούραστα, προχωρούν στην ενδοχώρα.
    Ετσι δεν μπορείς να πεις, όπως για τα τρυγόνια, ότι έχουμε σήμερα «μαζικά επιστρόφια».
    Σκόρπια τα βρίσκεις στα χωράφια του Απρίλη. Είναι αδύνατα τα πουλιά αυτά σβέλτα, ανήσυχα και μ' ένα περπάτημα διαβολικό, ποντικίσιο.
    Εφήμερα κυριολεκτικά, είναι τα στέκια τους αυτά. θα διημερεύσουν μοναχά για να συνεχίσουν το ταξίδι τους στα ενδότερα όπου θα εγκατασταθούν μόνιμα για να ξεκαλοκαιριάσουν και ν' αναπαραχθούν. Αν ήταν δυνατό ν' απόφευγαν τη στάση αυτή σε τέτοια στέκια προσωρινότητας, δεν θα βλέπαμε ορτύκια την άνοιξη, θα τραβούσαν ίσια προς τις πατρίδες τους, στους τόπους των φωλιασμάτων και αναπαραγωγής τους. Και αυτό γίνεται στα περισσότερα επιστρόφια, όταν είναι ξεκούραστα και έχουνε το κουράγιο να συνεχίσουν το ταξίδι τους δίχως σταμάτημα. Στους δρόμους όμως και στις πορείες δεν λείπουν οι βραδυπορούντες.

    To ορτύκι στην Ευρώπη Φέρμα στα πόδια του Χάρακα Τέτοια είναι και τα ορτύκια, που συναντάμε την άνοιξη στα χωράφια. Φυσικά τα ορτύκια αυά δεν κυνηγιούνται, γιατί συμπίπτουν με την εποχή που απαγορεύεται το κυνήγι. Αν επιτρεπόταν, γιατί δεν θα ία γνωρίζαμε καλύτερα, γιατί είναι ανάρια και στέκια επίσημα και τυποποιημένα δεν έχουν όπως τα Σεπτεμβριανά, που παρακάτω θα πούμε.

    Είδα τέτοια ορτύκια και στα χαντάκια των δρόμων και στις αυλές των σπιτιών και σε βουνά ακόμα απόμακρα από τη θάλασσα και ακέφαλα, σκοτωμένα από τα σύρματα των τηλέγραφων. Ταλαιπωρούνται πολύ τα δύσμοιρα περνώνιας το πέλαγος.
    Και είναι ανάλαφρα και άπαχα από την καλοπέραση στα χειμαδιά τους/Εχουν όμως το βάρος του δαιμονισμένου ερωτισμού τους.
    Είναι τρομερά ερωτομανή και ενώ είναι κουρασμένα και καιαισακισμένα από το ταξίδι ιούς, η αχαλίνωτη ερωτομανία τους τα ξεθε-ώνει. Μόλις προσγειωθούν από τους αέρινους δρόμους, ορμούν προς την αναπαραγωγή, έστω και στο προσωρινό αυτό στέκι τους. Κράζονται τα σκόρπια δώθε-κείθε με ένα χαρακτηριστικό «ΐΐπ-τιπ-τιπ» και κάνουν το γάμο τους. Φλογισμένα, από τα χειμαδιά τους, ακόμα, είναι τα φλογισμένα σωθικά τους.
    Αυτά τα ζευγάρια θα σταθούν μόνιμα στο πρώτο τους αυτό στέκι.
    Τα άλλα θα προχωρήσουν και θ' απλωθούν σ' όλη την Ευρώπη, για να φωλιάσουν και αυτά κάπου μόνιμα και νοικοκυρεμένα.

  • Όλη η Ευρώπη φιλοξενεί τα ορτύκια το καλοκαίρι και σ' αυτήν αναπαράγονται σε αφθονία. Δύο γέννες, δεκαπλασιάζουν τους τεκνοποιούς και κάνουν έτσι τεράστια φαμίλια, για να δεκατιστεί ύστερα, από τους φυσικούς τους εχθρούς, τα σαρκοφάγα και αιμοβόρα φτερωτά και τριχωτά, τους ευγενείς ανθρώπους και το μυστηριώδες αίτημα της φύσης για την αποδημία τους. Οι χώροι αυτοί των μονίμων εγκαταστάσεων τους, που θα γεννοβολήσουν τα αυγά, που είναι μεγαλύτερα από το κεφάλι τους, είναι τυπικοί και απαράβατοι. Δάση και θαμνό-τοποι δεν είναι. Είναι κάμποι, παραποτάμια λιβάδια, χωράφια εκτεταμένα, έλη αποξηραμένα κλπ.

    Καμπίσια πέρδικα είναι το ορτύκι, σε σχετική μικρογραφία και όπως ζει και πορεύει το τσίλι το ίδιο κάνει και το ορτύκι. Μόνο που δεν έχει το κουράγιο ν1 απομακρυνθεί πολύ από ιο στέκι του, όπως τα τσίλια. Αυτά έχουν δύο και τρία χιλιόμετρα ακτίνα βοσκής ή διαφυγής από το χώρο που φώλιασαν, ενώ το ορτύκι, κατά το μπόι και την πλαδαρότητα της σάρκας του, πεντακόσια μέτρα ζήτημα είναι αν προτιμά ν' απομακρυνθεί από τον τόπο, που γεννοβόλησε και μεγάλωσε τις κατσαρίδες του.
    Κατσαρίδες λέω τα μικρά ορτυκάκια, γιατί τέτοια είναι μόλις πρωτοβγούν από το αυγό τους. Ενός καρυδιού όγκο έχουν και δεν έχουν τα σωματάκια τους τις δέκα πρώτες ημέρες, του ταλαίπωρου βίου τους. Οι τυπικοί αυτοί χώροι, που τους διαλέγουν τα ορτύκια, απαραίτητο είναι να έχουν νερό, να 'ναι δροσεροί το καυτό καλοκαίρι, να διατηρούν πρασινάδα και προπαντός να έχουν αγριόχορτα, ζιζάνια, που οι σπόροι τους είναι και η τροφή των ορτυκιών.
    Ιδανικοί χώροι είναι οι κάμποι με τριφύλλια. Αυτό μου το είπε η πείρα όταν είδα ότι στον τόπο μας, τον ΝομόΈβρου, δεν φώλιαζαν προπολεμικά ορτύκια. Σπάνιο πράγμα ήταν να δεις «ντόπια» όπως λέγονται, ορτύκια.
    Μεταπολεμικά, όταν οι παρέβριες βαλτώδεις εκτάσεις αποστραγγίστηκαν και τους αντικατέστησαν οι «τριφυλλεώνες», παρατηρώ και παρακολουθώ καταπληκτικούς συνοικισμούς «ντόπιων» ορτυκιών και στον Γκιαουράντα ακόμα, που γίνονται αντικείμενο κυνηγίου κατά τον Αύγουστο που αρχίζει το κυνήγι και πριν αρχίσουν τα επίσημα περάσματα της αποδημίας.
    Το ίδιο παρατηρήθηκε και στους ρυζώνες της Χρυσούπολης, στον κάμπο της Δράμας, Σερρών, στο Τσαγέζι του Στρυμόνα κ.α.

    Μετά από ένα καλό πέρασμα ! Το καλό πέρασμα φαίνεται με το που αφήνεις το αυτοκίνητο , φέρμα δίπλα στον δρόμο την αυγή ! Οι αρδεύσεις με κανάλια και αντλιοστάσια, η δημιουργία ποτιστικών εκτάσεων προκάλεσαν τα ορτύκια στον τόπο μας και καλοδέχτηκαν την εγκατάσταση για να παρηγορήσουν τους κυνηγούς.
    Όλο το καλοκαίρι ακούγονται τα «τίπ, τίπ, τίπ» της χαράς και ευτυχίας τους .
    Αν οι χώροι αυτοί, υπόκεινται σε ξηρασία για διάφορους λόγους κλίματος ή αλλαγής της καλλιέργειας, τα ορτύκια βασανίζονται. Πεθαίνουν τα μικρά στην ξηρασία του Ιουνίου - Ιουλίου. Τότε τα μεγάλα αρχίζουν πρώιμα την μετακίνηση. Όχι την αποδημία. Μετακινούνται σε άλλους χώρους με ευνοϊκότερες συνθήκες διαβίωσης.
    Κάνω μία διάκριση: «Ντόπια ορτύκια» λέμε και τα ορτύκια που απομένουν στον τόπο μας για να ξεχειμωνιάσουν. Είναι τα καχεκτικά και άρρωστα ή οπωσδήποτε ελαττωματικά ορτύκια των φθινοπωρινών περασμάτων, που είναι ανίκανα να ακολουθήσουν την πορεία των συντρόφων τους που αποδημούν.

    Τα αποδημητικά είναι αποδημητικά, όπως τα χελιδόνια, τα λελέκια κλπ. Αποδημητικά με διπλή έννοια, δεν υπάρχουν. Σπάνιες οι εξαιρέσεις της φύσης. Οι νόμοι της άτεγκτοι και αδήριτοι. Τα «ντόπια» αυιά ορτύκια που συναντούμε στα καταφύγια - άσυλα τους - και το Γενάρη και μέσα στα χιόνια, όταν κυνηγάμε τις μπεκάτσες, διάγουν ζωή διαφορετική από ια συντρόφια ιούς ιων περασμάιων. Εκείνα όπως θα πούμε παρακάτω διημερεύουν ακίνητα στο στέκι τους, το ορτυκο-τόπι, χωρίς να βόσκουν ή να ποτίζονται. Αυτά απεναντίας προσαρμόζουν τη ζωή τους με το σκοπό της και ανάλογα με το περιβάλλον.
    Αν είναι τρία - τέσσερα σε αποστάσεις 1-2 χιλιομέτρων, συγκεντρώνονται, κοπαδιάζουν στο προσφορωτερο ορτυκοτόπι και διαβιούν σαν τις καμπίσιες πέρδικες. Διαλέγουν χώρους για βοσκή, χώρους για στόλισμα, χώρους καταφυγής σε περίπτωση κινδύνου. Γνωρίζουν τον τόπο όπως οι πέρδικες και τον χρησιμοποιούν αναλόγως.
    Τον έχουν καλά περπατημένο και αξιοθαύμαστα καλομαθημένο.

    Έχουν χάσει το πάχος τους και τους απόμεινε μία κιτρινάδα κάτω από το πετσί. Είναι σβέλτα σαν τα ποντίκια και δεν δίνουν ευκαιρίες στο σκύλο να φερμάρει. Διαφεύγουν σαν διάβολοι και παλαβώνουν το σκύλο. Πειούν με διπλάσια σβελτάδα και ταχύτητα από τα παχειά Σεπτεμβριανά αδέλφια τους.
    Πολλές φορές γίνονται ζευγάρια και ερωτοτροπούν για να σπιτωθούν την Άνοιξη, αλλά δεν φαντάζομαι να έχουν την ικανότητα, ύστερα από την ταλαιπωρία τη χειμωνιάτικης τους αναγκαστικής παραμονής ή εξαιτίας κάποιας ελαττωματικότητας που δεν τα επέτρεψε ν' ακολουθήσουν το δρόμο των άλλων όπως είπα παραπάνω.

    Αν όμως όσα έχουν την ζωτικότητα της αναπαραγωγής, την ευτυχία, τους δεν θα την απολαύσουν εκεί στον τόπο της περιπέτειας τους.
    θα ταξιδέψουν κάπου αλλού, για να σκαρώσουν το νοικοκυριό τους. Οι ναυαγοί μένουν στα ξερονήσια για να συνεχίσουν την... ευτυχία τους.

  • ΕΠΑΝΩ-UP

    © Giorgio Peppas