Welcome in Greece
ΚΥΝΗΓΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ KΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ
Welcome in Greece
 Welcome in Hellas 
 

ΠίσωInitial ΠίσωBack

Ο κυνηγετικός φασιανός!

Φασιανοί προοπτικές και επιφυλάξεις


  • Από διασταυρώσεις του κολχικού (Ρhasianus colchicus του μογγολικού Phasianus mogolicus) και του κινέζικου φασιανού (Phasianus torquatus ) προέκυψε το υβρίδιο του κυνηγετικού φασιανού, που εκτρέφεται και απελευθερώνεται στη χώρα μας όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Μετά από πολλές δεκαετίες απελευθερώσεων κυνηγετικού φασιανού σχεδόν σε ολόκληρη την Ελλάδα, έχουν εγκατασταθεί κατά καιρούς με εξαιρετικά μεγάλο κόστος μικροί πληθυσμοί, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ασταθείς. Απόδειξη το ότι σε περιοχές που υπάρχουν παρόμοιοι πληθυσμοί και δεν πραγματοποιούνται απελευθερώσεις οι φασιανοί αυτοί μειώνονται και τις περισσότερες φορές εξαφανίζονται.

    Σήμερα λειτουργούν δεκάδες κρατικά εκτροφεία που παράγουν 90.000 κυνηγετικούς φασιανούς ετησίως. Αν συνυπολογίσουμε την παραγωγή των εκτροφείων των κυνηγετικών οργανώσεων και των ιδιωτών εκτροφέων, μπορούμε να αναλογιστούμε πόσοι από αυτούς επιβιώνουν τελικά για να αναπαραχθούν και επίσης πόσοι πληθυσμοί θα επιβιώσουν εφόσον σταματήσουν οι απελευθερώσεις;

    Στη χώρα μας, ωστόσο, απαντά κι ένας μικρός πληθυσμός (ίσως ο μοναδικός στην Ευρώπη) κολχικού φασιανού (Ρhasianus colchicus colchicus ) εκατέρωθεν των εκβολών του ποταμού Νέστου. Μετά από επικοινωνία με ειδικούς επιστήμονες απ' όλο τον κόσμο διαπιστώθηκε ότι μικροί πληθυσμοί κολχικού φασιανού έχουν παραμείνει στη Γεωργία, την Αρμενία και ενδεχομένως στη Βουλγαρία (πληθυσμός για τον οποίο υπάρχουν υπόνοιες ότι έχει «μολυνθεί» γενετικά).

    Στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος για τη διάσωση του κολχικού φασιανού που χρηματοδοτήθηκε από το ΥΠΕΧΩΔΕ, η επιστημονική ομάδα της Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Μακεδονίας Θράκης διαπίστωσε ότι στις εκβολές του Νέστου έχει παραμείνει ένας πληθυσμός 100 περίπου ατόμων, που χρειάζεται διαχείριση και προστασία για να εξελιχθεί σε βιώσιμο και σταθερό πληθυσμό 500 περίπου ατόμων. Στη Χρυσούπολη λειτουργεί εκτροφείο κολχικού φασιανού που παράγει ετησίως 3.000-4.000 άτομα, που απελευθερώνονται στην Ανατολική Μακεδονία και στη Θράκη.

    Η γενετική καθαρότητα, όμως, των ατόμων που παράγονται έχει αμφισβητηθεί έντονα κατά το παρελθόν. Μερικά από τα διαχειριστικά μέτρα που εφαρμόζονται στην Ευρώπη για τους φασιανούς είναι η βελτίωση του ενδιαιτήματος, ο έλεγχος των πληθυσμών των αρπάγων, η αντιμετώπιση των ασθενειών, η ρύθμιση της κάρπωσης και η απελευθέρωση πτηνών. Στη χώρα μας, ωστόσο, έχει δοθεί μεγάλο βάρος στην εκτροφή και απελευθέρωση φασιανών. Οι σκοποί των απελευθερώσεων φασιανών μπορεί να είναι η άμεση κάρπωση, η εγκατάσταση νέου πληθυσμού, η ενδυνάμωση του ήδη υπάρχοντος και, τέλος, η αύξηση του. Τα απελευθερωμένα πτηνά μπορεί να προέρχονται από τη σύλληψη άγριων ατόμων ή να έχουν παραχθεί στο εκτροφείο.

    Φασιανός που έχει απελευθερωθεί και έχοντας πια εγκλιματιστεί στο άγριο περιβάλλον έχει κάνει φωλιά με αυγά σαν άγριο! Φωτο από την πολλή καλή δουλειά και  επιτυχή  του ΚΣ Τρικάλων Φασιανοί ! Φωτο από την πολλή καλή δουλειά και  επιτυχή  του ΚΣ Τρικάλων

    Απελευθερώσεις Απελευθερώσεις πραγματοποιούνται σε όλη την Ευρώπη, περισσότερο δε στη Μ. Βρετανία και τη Γαλλία όπου το κυνήγι του φασιανού γίνεται με παγάνα. Από έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί έχει διαπιστωθεί ότι το 50% των απελευθερωμένων φασιανών θηρεύεται τις τρεις πρώτες εβδομάδες μετά την απελευθέρωση, ενώ το υπόλοιπο 50% γίνεται λεία των αρπάγων. Σε περιοχή της Μ. Βρετανίας απελευθερώθηκαν 5.441 φασιανοί και καρπώθηκαν περίπου οι μισοί, από τους οποίους το 92% τις τρεις πρώτες εβδομάδες (βλέπε σχετικό πίνακα).

    Στη χώρα μας το σύστημα αυτό εφαρμόζεται μόνο στις Ελεγχόμενες Κυνηγετικές Περιοχές [ΕΚΠ], αφού 6εν επιτρέπεται η απελευθέρωση φασιανών σε κυνηγότοπους παρά μόνο στα Καταφύγια Άγριας Ζωής. Στις ΕΚΠ όπου απελευθερώνονται φασιανοί χωρίς καμιά ιδιαίτερη «προετοιμασία» έχει διαπιστωθεί ότι τα πουλιά εκδηλώνουν ακατάλληλη συμπεριφορά όταν» κυνήγι πραγματοποιείσαι με σκύλο δείκτη, ενώ πολλοί θεωρούν το είδος αυτό του κυνηγιού ενάντιο στην ηθική του Έλληνα κυνηγού και ξένο προς τις κυνηγετικές μας παραδόσεις. Ερευνητές εφιστούν την προσοχή στη χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής και φαρμάκων στα υπό απελευθέρωση πουλιά, επειδή η κάρπωση τους γίνεται σε διάστημα λιγότερο από μία μέρα μετά την απελευθέρωση τους. Τέλος, σημαντικοί είναι οι κίνδυνοι που μπορούν να προκύψουν από τη μεταφορά ασθενειών και παρασίτων σε άγριους πληθυσμούς.

    Απελευθερώσεις σε περιοχές που εξαφανίστηκε Για να προβούμε σε απελευθερώσεις οποιουδήποτε είδους σε περιοχές όπου υπήρχε αλλά εξαφανίστηκε, πρέπει να προσδιορίσουμε τους λόγους της εξαφάνισης του (ύπαρξη πολλών αρπάγων, υποβάθμιση ενδιαιτημάτων, λαθροθηρία κ.λ π και στη συνέχεια να τους απαλείψουμε προετοιμάζοντας κατάλληλα το ενδιαίτημα. Μόνο τότε έχουμε πιθανότητες να επανεγκαταστήσουμε βιώσιμο πληθυσμό.

    Απελευθερώσεις σε περιοχές όπου δεν υπήρχε ποτέ Πρώτο βήμα είναι η διερεύνηση της πιθανότητας να προκαλεί προβλήματα σε υφιστάμενα είδη η απελευθέρωση των φασιανών. Αν αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο, προχωρούμε στην αξιολόγηση του ενδιαιτήματος (για το αν είναι κατάλληλο ή όχι για το φασιανό]. Αν θεωρηθεί κατάλληλο, πρέπει να γίνουν οι απαραίτητες εργασίες προετοιμασίας (σπορές, δημιουργία διακένων, εξασφάλιση νερού, έλεγχος αρπάγων με νόμιμα μέσα κ.λπ, για να ακολουθήσει η επιλογή κατάλληλων ατόμων και η απελευθέρωση τους.

    Σε κάποιες περιοχές της χώρας μας έχουν εγκατασταθεί μικροί πληθυσμοί κυνηγετικού φασιανού οι οποίοι χρειάζονται βοήθεια (βελτίωση ενδιαιτήματος, έλεγχος αρπάγων, φύλαξη κ.λπ.) για να αναπτυχθούν. Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι οι απελευθερώσεις είναι το «α» και το «ω» για την ενίσχυση των πληθυσμών.

    Ωστόσο από πολλούς ερευνητές έχει αποδειχθεί ότι με την απελευθέρωση εκτρεφόμενων ατόμων μειώνουμε την αναπαραγωγική επιτυχία των άγριων. Κι αυτό γιατί τόσο η επιβίωση όσο και η αναπαραγωγική επιτυχία των εκτρεφόμενων φασιανών είναι πολύ μικρή. Μετά την απελευθέρωση, όμως, καταλαμβάνουν κατάλληλες χωροκράτειες περιορίζοντας το διαθέσιμο χώρο για τους άγριους, μειώνοντας έτσι τη συνολική επιτυχία αναπαραγωγής του ήδη υφιστάμενου πληθυσμού.

    Πολλοί ερευνητές έχουν αποδείξει ότι οι απελευθερώσεις με σκοπό την αύξηση του υπάρχοντος πληθυσμού μακροπρόθεσμα δεν έχουν κανένα θετικό αποτέλεσμα, αντιθέτως μπορούν να προκαλέσουν μείωση του πληθυσμού. Ένα επίσης σημαντικό πρόβλημα που παρατηρείται μετά από μαζική απελευθέρωση φασιανών είναι προσέλκυση και η αύξηση των πληθυσμών των αρπάγων, που στη συνέχεια επηρεάζουν και την εξάπλωση του άγριου πληθυσμού. Τέλος, σε πολλές περιοχές του πλανήτη έχει διαπιστωθεί ο κίνδυνος για γενετική μόλυνση και μεταφορά παρασίτων και ασθενειών.

    Δυστυχώς, μετά από πολλές δεκαετίες απελευθερώσεων με τις μεθόδους εκτροφής και απελευθέρωσης που χρησιμοποιήθηκαν έως τώρα, τα αποτελέσματα είναι απογοητευτικά. Περισσότεροι από 120.000 φασιανοί απελευθερώνονται κάθε χρόνο. Μεγάλο τμήμα αυτών απελευθερώνονται σε Καταφύγια Άγριας Ζωής, χωρίς ωστόσο να συνοδεύονται από έστω στοιχειώδη εγκατάσταση μικρού πληθυσμού που θα εξασφαλίζει ακτινοβολία σε παρακείμενους κυνηγότοπους και παραδεκτή κάρπωση.

    Από το 1972 ο Κοζύρης αναφέρει ότι, παρά τα δεκάδες εκτροφεία και τις συνεχείς απελευθερώσεις, τα αποτελέσματα είναι πενιχρά έως ανύπαρκτα. Από τα στοιχεία του προγράμματος «Άρτεμις» φαίνεται ότι από το 1995 έως το 2000 έχει καταγραφεί κάρπωση 67 φασιανών σε 5 νομούς όπου επιτρεπόταν το κυνήγι. Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της παραπάνω κάρπωσης, αξίζει να αναφέρουμε ότι τα ίδια χρόνια και κατά τις τρεις πρώτες εβδομάδες στους ίδιους νομούς θηρεύτηκαν 9.000 περίπου ορτύκια!

    Νέα στοιχεία, εντούτοις, αναφέ ρουν εγκατάσταση μικρών ομάδων φασιανών -με μεγάλο κόστος δημιουργίας και συντήρησης- σε διάφορες περιοχές (νομοί Τρικάλων, θεσσαλονίκης, Κυκλάδων κ.λπ.).

    Δεν γνωρίζουμε, όμως, κατά πόσον μπορεί κάποτε να αποτελέσουν βιώσιμους πληθυσμούς αν σταματήσουν οι απελευθερώσεις.

  • Περικλής Μπίρτσας Δρ. Δασολόγος θηραματολόγος
    Xρήστος Κ Σώκος Δασολόγος Θηραματολόγος

    ΕΠΑΝΩ-UP

    © Giorgio Peppas