Welcome in Greece Welcome in Greece

 

ΠίσωInitial ΠίσωBack

Ελευθέρωση φασιανών χρησιμοποιώντας πυρήνες εξοικείωσης


  • Ένα από τα διαχειριστικά μέτρα που μπορούμε να επιλέξουμε για να αποκτήσει κυνηγετικό ενδιαφέρον μια περιοχή είναι ο εμπλουτισμός της με θηράματα. Καλό βέβαια είναι να χρησιμοποιούνται είδη που προϋπήρχαν στην περιοχή ώστε να μην προκληθεί καμιά αλλοίωση στην σύνθεση της πτηνοπανίδας. Ωστόσο, κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες και κατ' εξαίρεση, το μέτρο της απελευθέρωσης ξένων για την περιοχή ειδών, χρησιμοποιείται όταν οι απαιτήσεις για θηράματα δεν ικανοποιούνται με την υφιστάμενη κατάσταση. Κι αυτό με την προϋπόθεση ότι τα είδη αυτά έχουν δοκιμαστεί για πολλά χρόνια και δεν προκαλούν αρνητικές επιδράσεις σε άλλα είδη της ελληνικής πτηνοπανίδας.

    Ο φασιανός αποτελεί το βασικότερο θήραμα για αναπληθυσμό σε παγκόσμια κλίμακα και πάνω από 150.000 πουλιά εκτρέφονται και απελευθερώνονται στη χώρα μας. Αρκετές δε είναι οι περιοχές που το είδος έχει εγκατασταθεί και αναπαράγεται επιτυχώς στο φυσικό περιβάλλον χωρίς να έχουν αναφερθεί κάποιες δυσάρεστες επιπτώσεις σε άλλα είδη, τουλάχιστον στις περιοχές που είναι κυρίως δασικές ή θαμνοσκεπείς σε χαμηλά υψόμετρα. Ωστόσο πρέπει να αποφεύγεται η απελευθέρωση φασιανών σε περιοχές που υπάρχει πεδινή πέρδικα γιατί έχει παρατηρηθεί ότι τα δύο αυτά είδη είναι ανταγωνιστικά και υπάρχει κίνδυνος ακόμα και εξαφάνισης της πεδινής πέρδικας.

    Τα πουλιά που προορίζονται για τον εμπλουτισμό μιας περιοχής πρέπει να είναι υγιή και εύρωστα ενώ πριν την απελευθέρωση είναι απαραίτητο να προηγηθεί στάδιο προσαρμογής σε συνθήκες παρόμοιες με αυτές του φυσικού περιβάλλοντος.

    Επιλογή θέσης του πυρήνα προσαρμογής

    Πριν προβούμε σε οποιαδήποτε προσπάθεια απελευθέρωσης πρέπει να κατασκευάσουμε πυρήνες εξοικείωσης, μέσα στον χώρο απελευθέρωσης, όπου τα νεαρά πουλιά θα συνηθίσουν σε μια κατάσταση που θέλουμε να μοιάζει μ' αυτή που θα συναντήσουν στο φυσικό περιβάλλον. Το πιο διαδεδομένο σύστημα προσαρμογής νεαρών πουλιών είναι αυτό που προβλέπει δικτυοστάσια ανοιχτά από το πάνω μέρος.

    Το σημαντικότερο στάδιο είναι η επιλογή της θέσης η οποία πρέπει να πληροί κάποιες προϋποθέσεις για να οδηγήσει σε επιτυχία. Σ' αυτό το χώρο, που θα είναι περιφραγμένος και αρκετά μακριά από δρόμο είναι απαραίτητο να χορηγείται, τακτικά στην αρχή, τροφή ώστε να συνηθίσουν σταδιακά τα πουλιά στις νέες συνθήκες. Επειδή είναι δύσκολο να επιτευχθεί η "τροφοδοσία" περισσότερων του ενός πυρήνων εξοικείωσης, συνίσταται η κατασκευή ενός, το πολύ δύο, τοποθετώντας μέχρι 300 πουλιά στον καθένα. Η θέση δημιουργίας του πυρήνα καλό είναι να βρίσκεται κοντά στο κέντρο της περιοχής, την οποία ενδιαφερόμαστε να εμπλουτίσουμε, αρκεί να διαθέτει κατάλληλης σύνθεσης βλάστηση όπως βάτα, ώριμα δέντρα, φουντουκιές κ.λ.π. που θα εξασφαλίσουν στα νεαρά πουλιά κάλυψη και προστασία από τα αρπακτικά. Με ένα τρακτέρ θα δημιουργηθεί, περιμετρικά, μια ζώνη χωρίς βλάστηση, όπου θα τοποθετηθεί το δικτυωτό γαλβανιζέ σύρμα. Συνίσταται, επίσης, να διανοιχτούν και μικρά τμήματα στο εσωτερικό της επιφάνειας, στα οποία θα μπορούν να στεγνώνουν τα πουλιά μετά από βροχή ή μπάνιο. Καλό είναι τον πυρήνα να μην τον διασχίζει κάποιο ρέμα. Βέβαια μπορεί η ύπαρξή του να εξασφαλίζει νερό, ώστε να αποφεύγεται η συνεχής τροφοδοσία των ποτιστρών, αλλά σε ενδεχόμενη εμφάνιση κάποιας ασθένειας είναι δύσκολο να χορηγηθούν τα απαιτούμενα φάρμακα.

    Κατασκευή πυρήνα προσαρμογής

    Από τη στιγμή που θα επιλεγεί η θέση, προχωρούμε στην κατασκευή του συρματοπλέγματος. Ο πυρήνας προσαρμογής πρέπει να είναι αρκετά μεγάλος ώστε να προβλέπει ενδεχόμενες αυξημένες, στο μέλλον, ανάγκες φιλοξενίας νεαρών πουλιών. Το Game Conservancy συνιστά 1 τρέχον μέτρο φράχτη για κάθε φασιανό. Το ύψος της περίφραξης μπορεί να ποικίλει από 2 έως 3 μέτρα και κατασκευάζεται συνήθως από δύο διαφορετικά ρολά δικτυωτού πλέγματος. Για το κάτω τμήμα του φράχτη χρησιμοποιείται πλέγμα με άνοιγμα βρόγχου 3,2 cm ενώ για το πάνω τμήμα το άνοιγμα του βρόγχου θα είναι 5 cm. Τα τελευταία, προς τα κάτω, 30 cm βυθίζονται στο έδαφος ενώ ένα κομμάτι 50 cm του πάνω τμήματος λυγίζεται προς τα έξω για να εμποδίζει την εισχώρηση κουναβιών , αλεπούδων, γατών κ.λ.π. Το πλέγμα στηρίζεται σε ξύλινους πάσσαλους που βυθίζονται σταθερά στο έδαφος. Στην περιφραγμένη έκταση κατασκευάζονται τέσσερα τουλάχιστον υπόστεγα ύψους 50 - 70 cm, με ξύλα ή κεραμίδια, όπου μπορεί να τοποθετείται τροφή και νερό ενώ παράλληλα χρησιμεύουν και σαν καταφύγια όταν επικρατούν άσχημες καιρικές συνθήκες.

    Είναι καλό να προβλέπονται κάποιες είσοδοι (σχήμα 1) για τα πουλιά που θα πετάξουν εκτός πυρήνα και θα θελήσουν να επανέλθουν, οι οποίες έχουν κατασκευαστεί με τρόπο ώστε να μην επιτρέπεται η είσοδος των αλεπούδων. Αυτό θα διευκολύνει τα πουλιά να ξαναμπούν στον πυρήνα αν χρειαστούν καταφύγιο και τροφή. Αυτές οι είσοδοι κατασκευάζονται ως εξής: σε μια οπή που ανοίγεται στην περίφραξη τοποθετείται ισχυρό πλαίσιο με λυγισμένη σιδηρογωνιά ή σωλήνα που βυθίζεται στο έδαφος, στο οποίο είναι προσαρμοσμένες ισχυρές σιδερένιες βέργες που απέχουν 9 cm μεταξύ τους. Σ΄ αυτήν την οπή και προς το εσωτερικό της περίφραξης τοποθετείται τούνελ από μεταλλικό πλέγμα που στενεύει και δυσκολεύει την έξοδο των πουλιών. Στο εξωτερικό τμήμα τοποθετούνται δύο κομμάτια πλέγμα που κατά κάποιον τρόπο οδηγούν τα πουλιά σ΄ αυτές τις οπές. Για να ελαχιστοποιήσουμε τον κίνδυνο εισόδου εδαφόβιων αρπακτικών τοποθετούμε ηλεκτροφόρο σύρμα, ενώ κλείνουμε με πλέγμα τις εισόδους μέχρι να αντιληφθούμε τα πρώτα πουλιά εκτός πυρήνα. Τα ηλεκτροφόρα σύρματα τοποθετούνται 50 cm μακριά από την περίφραξη και σε ύψος 15 και 30 cm. Στηρίζονται σε ξύλινους πάσσαλους και συνδέονται με κοινές μπαταρίες αυτοκινήτου που τοποθετούνται σε ξύλινο κιβώτιο και φορτίζονται όταν αδειάσουν. Για να αποφεύγονται βραχυκυκλώματα πρέπει να κόβονται τα χόρτα περιμετρικά του πυρήνα.

    Προβλέπεται η κατασκευή μιας τουλάχιστον πόρτας, διαστάσεων 1.0m x 2.0m, για να μπορεί κάποιος να μπει και να τοποθετήσει τροφή, νερό, φάρμακα, να περιποιηθεί τη βλάστηση και να ελέγξει τα πουλιά.

    Είναι πολύ σημαντικό τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν να είναι άριστης ποιότητας, για να αντέξουν τουλάχιστον για δέκα. Μετά το πέρας της απελευθέρωσης, η κατασκευή μπορεί να μαζευτεί και να αποθηκευτεί ή να μεταφερθεί σε άλλον καταλληλότερο τόπο.

    Προετοιμασία για την απελευθέρωση στους πυρήνες

    Καλό είναι τα νεαρά πουλιά, πριν τα παραλάβουμε από το εκτροφείο, να κοιμούνται έξω από τα δωμάτια ανατροφής τουλάχιστον μία βδομάδα πριν να οδηγηθούν στους πυρήνες προσαρμογής, ώστε να συνηθίσουν σιγά σιγά. Βέβαια αυτό θα επιτρέπεται μόνο αν ο καιρός είναι καλός, γιατί διαφορετικά οι απώλειες θα είναι μεγάλες. Πριν την τοποθέτηση των πουλιών στον πυρήνα ελέγχουμε περιμετρικά την περίφραξη για ύπαρξη τρυπών που είναι ένδειξη παρουσίας αρπακτικών ενώ απομακρύνουμε εξωτερικά την βλάστηση σε πλάτος ενός και πλέον μέτρου. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί, μετά την τοποθέτηση του συρματοπλέγματος, στον έλεγχο του χώρου, γιατί υπάρχει περίπτωση να έχει παγιδευτεί κάποιο εδαφόβιο αρπακτικό μέσα στον πυρήνα. Έχουν αναφερθεί αρκετά παρόμοια περιστατικά, που είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια δεκάδων πουλιών. Τέλος, επιθυμητή είναι η τοποθέτηση διάσπαρτου άχυρου στα σημεία που τρέφονται τα πουλιά, μέσα στην περιφραγμένη έκταση.

    Μεταφορά των πουλιών στον πυρήνα

    Πριν ακόμα ξημερώσει τοποθετούνται τα πουλιά σε κλειστά κλουβιά και μεταφέρονται στον πυρήνα προσαρμογής όπου και αφήνονται ελεύθερα για να εξερευνήσουν τον γύρω χώρο. Πριν τοποθετηθούν τα πουλιά στα κλουβιά μεταφοράς πρέπει να αφαιρούνται ή να κόβονται τα πρωτεύοντα φτερά ώστε να μην μπορούν να πετάξουν και να απομακρυνθούν από τον πυρήνα. Η αφαίρεση των πρωτευόντων φτερών πρέπει να γίνεται πριν από την ηλικία των έξι εβδομάδων. Μετά την τοποθέτηση των νεαρών φασιανών στον χώρο προσαρμογής εξασφαλίζεται, μ' αυτόν τον τρόπο, η παραμονή τους εκεί για 3 - 4 εβδομάδες, ώστε να συνηθίσουν τις συνθήκες που θα συναντήσουν όταν πετάξουν ή βγουν από τις ειδικές πόρτες, έξω από τον πυρήνα.

    Προστασία από αρπακτικά

    Για να επιτύχει η προσπάθεια απελευθέρωσης είναι πολύ σημαντικός παράγοντας ο έλεγχος των εδαφόβιων αρπακτικών στην γύρω περιοχή. Δυστυχώς η νομοθεσία δεν επιτρέπει την εφαρμογή άλλων μεθόδων πλην της άσκησης του κυνηγίου σε είδη, όπως η αλεπού, για τα οποία επιτρέπεται το κυνήγι, μέσα στα χρονικά περιθώρια που θέτει η ετήσια ρυθμιστική θήρας. Για τον λόγο αυτό η περιοχή που θα δημιουργηθεί ο χώρος προσαρμογής πρέπει να είναι τουλάχιστον 3 χιλιόμετρα μακριά από ανοικτό σκουπιδότοπο ή από χωριό. Έχει παρατηρηθεί ότι σ' αυτές τις περιοχές η πυκνότητα των αλεπούδων είναι ιδιαίτερα υψηλή.

    Όσον αφορά τα αρπακτικά και ιδιαίτερα τα σαΐνια, μπορούμε να αποφύγουμε ζημιές τοποθετώντας περιμετρικά του πυρήνα σκοινιά στα οποία κρέμονται μεταλλικά ελάσματα. Οι κουκουβάγιες αλλά και τα εδαφόβια αρπακτικά αποθαρρύνονται από φωτάκια που αναβοσβήνουν κατά τη διάρκεια της νύχτας.

    Επειδή οι ειδικές πόρτες, που δημιουργήθηκαν για την επιστροφή των φασιανών που έχουν βγει από τον πυρήνα, επιτρέπουν την είσοδο στο χώρο σε νυφίτσες και κουνάβια, χρειάζεται η τοποθέτηση ειδικών παγίδων περιμετρικά του χώρου προσαρμογής. Όλγα Μ. Μασλαρινού, Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος

  • Περικλής Μπίρτσας Δρ. Δασολόγος θηραματολόγος
    Όλγα Μ. Μασλαρινού, Δασολόγος Περιβαλλοντολόγος

    ΕΠΑΝΩ-UP

    © Giorgio Peppas