Λίγα λόγια για το επίθετο ΠΕΡΔΙΚΑΡΗΣ

Προφανώς πρόκειται για επώνυμο από παρατσούκλι, με προέλευση τον ζωικό κόσμο και συγκεκριμένα το πουλί πέρδικα.

Ο Περδικάρης, είναι ο άνθρωπος που ανακαλύπτει και συλλαμβάνει (ζωντανή ή νεκρή) την πέρδικα. Όπως όμως και τα λοιπά ονόματα που λήγουν σε –αρης (πρβλ. βαρκάρης, τσαγκάρης, φούρναρης, αρκουδιάρης , λυράρης κ.λ.π.) δηλώνει πρόσωπο που ενεργεί ή κάποιο επάγγελμα.

Με βάσει τα δεδομένα αυτά, θα μπορούσε στη σύγχρονη εποχή το «Περδικάρης» να μεταφρασθεί ως κυνηγός, μια λέξη βέβαια με γενικότερη έννοια, που έχει επικρατήσει σήμερα, καθώς τα θηράματα είναι περιορισμένα, ενώ αντίθετα της παλαιότερες εποχές ήταν αναγκαία η εξειδίκευση των κυνηγών καθώς το κάθε θήραμα απαιτούσε διαφορετική προσέγγιση, συνεπώς ο περδικάρης ήταν κυνηγός εξειδικευμένος στο κυνήγι της πέρδικας .

· Κατά πάσα πιθανότητα η λέξη χρησιμοποιήθηκε σαν επίθετο πρώτη φορά κατά της Βυζαντινούς χρόνους. Οι Βυζαντινοί και οι αρχαίοι Έλληνες (πρβλ. το αρχαίο όνομα Περδίκκας) φαίνεται ότι είχαν ιδιαίτερη αδυναμία στις πέρδικες τις οποίες είχαν εντάξει στην διατροφή τους (ως κυνήγι ή/και ως κατοικίδιο).

Σε ευρήματα κτισμάτων της Βυζαντινής εποχής, συχνά συναντάμε απεικονίσεις των πτηνών αυτών, γεγονός που αποδεικνύει την ευρεία χρήση τους. Εδώ θα πρέπει να τονισθεί και η υπάρχουσα λαϊκή δοξασία η οποία θεωρεί τη πέρδικα, ως ένα πτηνό που δεν αποχωρίζεται ποτέ τα παιδιά του, αλλά τα σκεπάζει με της φτερούγες του και προτιμά να πεθάνει από τα βέλη του κυνηγού παρά να τα εγκαταλείψει . Ένα γεγονός που την καθιέρωσε ως σύμβολο της εποχής, χρησιμοποιούμενο και στο χώρο της εκκλησίας, το οποίο συναντάται κυρίως σε ταφικά μνημεία και ανεικονικές παραστάσεις των πρώτων Βυζαντινών χρόνων. Στις παραστάσεις αυτές η πέρδικα συμβολίζει την Εκκλησία ή και τον ίδιο τον ιδρυτή της τον Ιησού Χριστό, που θυσιάστηκε για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.

· Πράγματι, υπάρχουν αναφορές για χρήση της λέξης ως επιθέτου κατά τη Βυζαντινή εποχή. Αναφέρεται επί παραδείγματι κάποιος Περδικάρης, ο οποίος στα μέσα του 14ου αιώνα, ενεφανίσθη σε συνοδικό δικαστήριο της Κων/πολης, διεκδικώντας κάποια εργαστήρια τα οποία είχε αγοράσει από τη μονή Λάτρου. Υπάρχει επίσης σημείωση σε χειρόγραφο αρχαίας τραγωδίας που χρονολογείται περίπου από τα τέλη του 13ου αιώνα και η οποία λέει: «ώ χ(ριστ)έ βοήθει τω δούλω σου νικολάω τω περδικάρη».Μοιάζει πρακτικά αδύνατο να ακολουθήσει κανείς το γενεαλογικό δένδρο μιας τέτοιας οικογένειας της οποίας οι ρίζες πάνε τόσο παλιά, πολύ δε περισσότερο όταν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν προέρχεται από ένα και μοναδικό γενάρχη, αφού το παρατσούκλι αυτό πιθανότατα δόθηκε σε διάφορα άτομα στη Βυζαντινή επικράτεια την ίδια περίπου χρονική περίοδο, χωρίς να έχουν μεταξύ της δεσμούς αίματος. Επί πλέον πιθανότατα αυτό συνεχίζονταν για πολύ καιρό, καθώς η λέξη χρησιμοποιούνταν για να προσδιορίσει το επάγγελμα κάποιου και ασφαλώς εμφανίζονταν και αργότερα άτομα με το όνομα Περδικάρης , των οποίων οι πρόγονοι έφεραν άλλο επώνυμο.

Ερχόμενοι σε νεότερες εποχές (17ος αιώνας) θα διαπιστώσουμε ότι το επίθετο εμφανίζεται σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας όπως στη Μακεδονία (Βέρμιο 1670), στη Πελοπόννησο (Ναύπλιο 1674), στη Κρήτη (Ρέθυμνο 1650, Ηράκλειο 1677), και στα Ιόνια Νησιά (Κύθηρα 1607, Κέρκυρα περί το 1650).

· Τώρα πλέον είναι πιθανόν να δεχθούμε ότι υπάρχει κάποια σχέση αίματος μεταξύ των ορισμένων οικογενειών «Περδικάρη» καθώς κατά κανόνα το επίθετο περιορίζεται στους κατ’ ευθείαν απογόνους και συγχρόνως είναι προφανές ότι οι συχνές αλλαγές του “status quo” στην περιοχή, υποχρέωσαν της κατοίκους σε μετακινήσεις για την αποφυγή των πολέμων και εξεύρεση καλύτερης τύχης, με αποτέλεσμα την εξάπλωση του επωνύμου αυτού και σε άλλα μέρη της σημερινής Ελληνικής επικράτειας. Έτσι π.χ. γνωρίζουμε ότι κάποιοι από της «Περδικάρηδες» της Κέρκυρας προήλθαν από τη Κρήτη αφού κατέφυγαν εκεί μετά την αποχώρηση των Ενετών και την κατάληψή της από της Τούρκους, αλλά φαίνεται να υπάρχει και δεσμός αίματος μεταξύ κάποιων «Περδικάρηδων» της Κρήτης με της αντίστοιχους της Πελοποννήσου

· Τον 18ο αιώνα υπάρχουν αναφορές για μεγάλη συχνότητα του επιθέτου στη Μονεμβασιά

. Η εξέγερση των Ελλήνων και η δημιουργία Ελληνικού κράτους κατά το 19ο αιώνα συνδέονται με το επίθετο Περδικάρης. Έτσι το 1822 αναφέρεται ότι απαγχονίστηκε από της Τούρκους ο επίσκοπος Ρεθύμνου Γεράσιμος Περδικάρης η Κοντογιαννάκης (1796- 1822) ενώ περίπου είκοσι χρόνια αργότερα διορίζεται ως πρώτος πρεσβευτής των ΗΠΑ στην απελευθερωμένη Ελλάδα, ο Γρηγόριος Περδικάρης από τη Βέροια στον οποίο θα αναφερθούμε εκτενέστερα παρακάτω. Στο τέλος του αιώνα αυτού, στην αυτόνομη Κρήτη («Κρητική Πολιτεία») αναφέρεται ως Γενικός Γραμματέας της Ανωτέρας Δ/νσεως ο Ιωάννης Περδικάρης από το Ηράκλειο (1856-1909).

Είναι τέλος γνωστό ότι άτομα με το επίθετο Περδικάρης διαβιούν τουλάχιστο από τον 18ο αιώνα στη Κεφαλονιά, στη Λευκάδα, και στη Ζάκυνθο, ενώ στη νήσο Κέα (Κυκλάδες) το «Περδικάρης» θεωρείται σήμερα ένα από τα παλαιά επίθετα που υπάρχει στο νησί.

Copyright by Antonios G.perdikaris