|
 |
 
|
 |
|---|
Initial
Back
H διάσωση
Η ειδική περίπτωση της νανόχηνας
Η νανόχηνα είναι ένα από τα πλέον απειλούμενα είδη πουλιών στην Ευρώπη. Ο σκανδιναβικός πληθυσμός, που εκτιμόταν σε περισσότερα από 10.000 άτομα στις αρχές του 20ου αιώνα, έχει μειωθεί σήμερα σε λιγότερα από 30 αναπαραγόμενα ζευγάρια.
Οι ευρωπαϊκές νανόχηνες είναι σε κρίσιμη κατάσταση και για να σωθούν χρειάζονται άμεσα αποτελεσματικά μέτρα προστασίας τόσο στις περιοχές αναπαραγωγής όσο και κατά μήκος της μεταναστευτικής τους διαδρομής.
) πληθυσμός αυτός αναπαράγεται στις βόρειες περιοχές της σκανδιναβικής χερσονήσου και της χερσονήσου Κόλα (Ρωσία).
Ο πρώτος σημαντικός σταθμός μετά την αναπαραγωγή είναι η χερσόνησος Κανίν (βορειοδυτική αρκτική Ρωσία). Εκεί ο πληθυσμός χωρίζεται και ακολουθεί δύο διαφορετικές μεταναστευτικές διαδρομές για τις περιοχές διαχείμασης. Η λεγόμενη ευρωπαϊκή μεταναστευτική διαδρομή περνάει από τις χώρες Βαλτικής και την Ουγγαρία, για να καταλήξει το χειμώνα στη βόρεια Ελλάδα, σκοπό την αντιμετώπιση των κρίσιμων προβλημάτων του είδους αυτού, από το 2005 εκπονείται ένα διεθνές πρόγραμμα με τίτλο «Διατήρηση της Νανόχηνας στην Ευρωπαική μεταναστευτική διαδρομή» που χρηματοδοτείται από το ταμείο LIFE nature
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το πρόγραμμα εκτελείται από το WWF Φινλανδίας σε συνεργασία με 9 ακόμη εταίρους στη Φινλανδία, Νορβηγία, Εσθονία, Ουγγαρία και Ελλάδα. Εταίρος του προγράμματος στη χώρα μας είναι η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία (ΕΟΕ).
Το πρόγραμμα στοχεύει στη βελτίωση της κατάστασης της νανόχηνας στις πιο σημαντικές περιοχές αναπαραγωγής, στάθμευσης κατά την μετανάστευση και ξεχειμωνιάσματος, ώστε να σταματήσει η μείωση του σκανδιναβικού πληθυσμού.
Στις δράσεις που υλοποιούνται περιλαμβάνονται η παρακολούθηση της μετανάστευσης με δορυφορικούς πομπούς και χρωματιστά δαχτυλίδια, η διαχείριση θέσεων κουρνιάσματος και τροφοληψίας, η πληροφόρηση και ενημέρωση κυνηγών και αγροτών, η παραγωγή εθνικών σχεδίων δράσης, κλπ.
Η ενεργή συμμετοχή του κυνηγετικού κόσμου είναι απαραίτητη για την διάσωση του είδους και για το λόγο αυτό από την αρχή του προγράμματος επιδιώχθηκε η συνεργασία με την FACE, δηλαδή την Ομοσπονδία Οργανώσεων για το Κυνήγι και τη Διατήρηση της Άγριας Πανίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε πρόσφατη συνάντηση στελεχών της FACE, του Προγράμματος και του Bird Life International, η FACE έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον και συμφωνήθηκε να παράσχει βοήθεια μέσω των μελών της, δηλαδή των κυνηγετικών οργανώσεων της κάθε χώρας, σε διάφορες επιμέρους δράσεις μεταξύ των οποίων και η ενημέρωση του κυνηγετικού κόσμου. Έτσι, στην Ελλάδα η συνεργασία αυτή πραγματοποιείται μεταξύ της ΕΟΕ, που υλοποιεί τις δράσεις του προγράμματος, και της ΚΣΕ και κατ' επέκταση της ΚΟΜΑΘ, μιας και το είδος εμφανίζεται αποκλειστικά σε περιοχές της βόρειας Ελλάδας.
Παρά το γεγονός ότι το κυνήγι της νανόχηνας απαγορεύεται σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην πιθανή τυχαία θανάτωση νανόχηνων λόγω της ομοιότητας της με την ασπρομέτωπη. Για το λόγο αυτό αναγκαία είναι η διάκριση της από τα λοιπά είδη γκρίζων χηνών. Ειδικότερα:
Αναγνώριση της νανόχηνας
(Εικόνα 1).
Σε γενικές γραμμές η ενήλικη νανόχηνα, σε σχέση με την ενήλικη ασπρομέτωπη, είναι λίγο μικρότερη σε μέγεθος, έχει ένα κίτρινο δακτύλιο γύρω από το μάτι, η λευκή περιοχή στη βάση του ράμφους και στο μέτωπο εκτείνεται λίγο περισσότερο προς τα πίσω και επάνω, το ράμφος της είναι μικρό και τριγωνικό στην πράξη, και στα δύο είδη, όλα τα πουλιά δεν είναι ίδια και παρουσιάζουν αρκετή ποικιλομορφία. Έτσι, το καθένα από τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν είναι από μόνο του ασφαλές για την αναγνώριση του είδους.
Για παράδειγμα υπάρχει επικάλυψη στο μέγεθος, λ.χ. υπάρχουν ασπρομέτωπες που η λευκή περιοχή στη βάση του ράμφους ανεβαίνει αρκετά προς τα πάνω ή ακόμη και εμφανίζουν ένα αχνό κίτρινο δακτύλιο γύρω από το μάτι.
Ας δούμε όμως ένα προς ένα τα κυριότερα χαρακτηριστικά:
Γενική εμφάνιση - χρωματισμός (Εικόνα 1): Η νανόχηνα είναι λίγο μικρότερη και πιο σκούρη (ιδίως τα ενήλικα άτομα) από την ασπρομέτωπη. Ο λαιμός της είναι σαφώς κοντύτερος και σχετικά φαρδύτερος και το πάνω μέρος του μαζί με το κεφάλι είναι πιο σκούρο και ομοιόμορφο καφέ από της ασπρομέτωπης. Το μικρότερο και πιο στρογγυλό κεφάλι της νανόχηνας σε συνδυασμό με το μικρότερο ράμφος της προσδίδουν μια πιο «χαριτωμένη» εμφάνιση. Οι χαρακτηριστικές μαύρες κηλίδες της κοιλιάς είναι γενικά λιγότερες και λιγότερο εμφανείς.
(Εικόνα 2)
Τα νεαρά άτομα: Τα νεαρά των δύο ειδών μοιάζουν ακόμη περισσότερο μεταξύ τους. Γενικά
ισχύει πάλι ότι η νανόχηνα είναι λίγο πιο μικρή και σκούρη από την ασπρομέτωπη. Κατά τον πρώτο τους χειμώνα στις νανόχηνες εμφανίζεται σταδιακά η λευκή περιοχή στο μέτωπο. Η εποχή αυτή συμπίπτει και με την παρουσία τους στη χώρα μας. Έτσι, τα άτομα αυτής της ηλικίας αυτή την εποχή μπορεί να διαφέρουν αρκετά μεταξύ τους σε αυτό το χαρακτηριστικό. Άλλα μπορεί να μην έχουν σχεδόν καθόλου και άλλα να έχουν αρκετά καλά σχηματισμένο λευκό μέτωπο. Πάντως ο κίτρινος δακτύλιος γύρω από το μάτι υπάρχει και στα νεαρά άτομα, αν και μπορεί να είναι πιο λεπτός και λιγότερο εμφανής.
Αναγνώριση από την φωνή Τα δύο είδη παράγουν αρκετούς ήχους που μοιάζουν πολύ μεταξύ τους. Όμως, η πιο χαρακτηριστική φωνή της νανόχηνας, ένα δισύλλαβο ή τρισύλλαβο "tυ-yu" ή "tυ-γυ-γυ", είναι πολύ καθαρότερη, ζωηρή και σφυριχτή από οποιασδήποτε άλλης χήνας
Πως μπορείτε να βοηθήσετε
Οι συνήθειες και οι μετακινήσεις του είδους δεν είναι σε με γάλο βαθμό γνωστές και γι' αυτό το λόγο η έρευνα και η συγκέντρωση πληροφοριών παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην διάσωση του. Σε περίπτωση που εντοπίσετε έστω και μία νανόχηνα θα πρέπει να ενημερώσετε άμεσα τον Ομοσπονδιακό θηροφύλακα της περιοχής.
Προσπαθήστε να περιγράψετε με όσο το δυνατό μεγαλύτερη ακρίβεια την τοποθεσία, τον αριθμό τους, αν είναι μαζί με άλλες χήνες, αν έφυγαν, προς τα πού πήγαν και άλλες τέτοιες λεπτομέρειες που μπορεί να βοηθήσουν στον εντοπισμό τους. Αν δείτε να έχουν χρωματιστά δακτυλίδια στα πόδια και μπορέσετε να τα ξεχωρίσετε, σημειώστε τη θέση τους και τη σειρά τους (π.χ. στο αριστερό πόδι, κόκκινο πάνω, άσπρο κάτω). Αν εντοπίσετε νεκρή νανόχηνα, θα πρέπει πάλι να ενημερώσετε άμεσα καθώς θα πρέπει να γίνουν μετρήσεις και να παρθούν δείγματα το συντομότερο δυνατό.
Στην περίπτωση που το πουλί φέρει μεταλλικό δακτυλίδι θα πρέπει να σημειώσετε τα στοιχεία που αναγράφονται πάνω του και, βέβαια, αν έχει χρωματιστά να σημειώσετε τις λεπτομέρειες όπως παραπάνω. Εάν εντοπίσετε τραυματισμένη νανόχηνα, θα πρέπει άμεσα να φροντίσετε να μεταφερθεί για περίθαλψη.
|
Άλλο ένα είδος η Χωραφόχηνα {Α. fabalis) εμφανίζεται λιγότερο τακτικά και κυρίως σε έντονες βαρυχειμωνιές.
Όπως θα δούμε στη συνέχεια, η νανόχηνα μοιάζει πολύ με την ασπρομέτωπη και συχνά μία ή λίγες νανόχηνες αναμιγνύονται στα κοπάδια των ασπρομέτωπων. Το κυνήγι της νανόχηνας απαγορεύεται, επιτρέπεται όμως το κυνήγι της ασπρομέτωπης. Για τους λόγους αυτούς είναι απαραίτητη η λεπτομερής περιγραφή των χαρακτηριστικών των δύο αυτών ειδών:
Λεπτομέρειες του κεφαλιού (Εικόνα 2): Όπως προαναφέρθηκε, το κεφάλι της νανόχηνας είναι μικρότερο και πιο κομψό σε σύγκριση με το πιο μακρόστενο της ασπρομέτωπης. Σε αυτό βοηθάει και το κοντύτερο ράμφος με το πιο τριγωνικό σχήμα. Επίσης, το ράμφος της νανόχηνας είναι πιο φωτεινό ροζ σε σύγκριση με της ασπρομέτωπης που είναι πιο μουντό. Το μέτωπο της είναι πιο κάθετο από της ασπρομέτωπης (ιδιαίτερα στις αρσενικές νανόχηνες) και η λευκή περιοχή ανεβαίνει στο μπροστινό μέρος του κεφαλιού. Έτσι όταν τη βλέπουμε σε προφίλ, η λευκή αυτή περιοχή σχηματίζει μια γωνία στο πάνω μέρος της. Πρέπει όμως να είμαστε αρκετά επιφυλακτικοί σε σχέση με το λευκό μέτωπο καθώς υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία και στις ασπρομέτωπες. Το μάτι της νανόχηνας είναι αναλογικά μεγαλύτερο και ο χαρακτηριστικός κίτρινος δακτύλιος που υπάρχει γύρω του μπορεί να είναι εμφανής από σχετικά μεγάλη απόσταση.
Αναγνώριση σε πτήση (Εικόνα 3): Η κάτω πλευρά των φτερούγων και των δύο ειδών είναι παρόμοια και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν διαγνωστικό χαρακτηριστικό. Επίσης και η διαφορά στο μέγεθος δεν προσφέρεται γι' αυτόν το σκοπό. Όμως ο κοντύτερος λαιμός, το μικρότερο ράμφος, οι αναλογικά μακρύτερες φτερούγες, το σχήμα του κεφαλιού και το σκουρότερο χρώμα του κεφαλιού και του πάνω μέρους του λαιμού είναι χαρακτηριστικά που μπορούν να οδηγήσουν σε ασφαλή αναγνώριση.