Μέχρι σήμερα,
η
μελέτη
της
ηθικής
από
την
πλευρά
της
φιλοσοφίας
είχε
επικεντρωθεί
στο
ποια
είναι
η
αρμόζουσα
συμπεριφορά
του
ανθρώπου
στον
άνθρωπο
.
Εστίαζε
στις
υποχρεώσεις
των
ανθρώπων
προς
τους
άλλους
ανθρώπους
7
διότι
μέχρι
τώρα
εθεωρείτο
ότι
μόνο
τα
ανθρώπινα
πλάσματα
και
η
ικανοποίηση
των
συμφερόντων
τους
έχει
αξία
.
Φαίνεται
ότι
έχει
πλέον
φτάσει
ο
καιρός
να
προσδιοριστεί
ένα
πλαίσιο
ηθικών
υποχρεώσεων
και
κανόνων
απέναντι
στα
μη
ανθρώπινα
όντα
(Hare 1971, Stone
1972).
Αυτό
το
πλαίσιο
κανόνων
και
συμπεριφορών
αποτελεί
την
περιβαλλοντική
ηθική
.
Θα
πρέπει
να
επισημάνουμε
ότι
αποτελεί
μια
ανατρεπτική
διαδικασία
,
διότι
αμφισβητεί
την
άποψη
πως
καθήκοντα
και
υποχρεώσεις
έχουν
νόημα
όταν
ασκούνται
μόνο
από
ανθρώπους
προς
ανθρώπους
.
Η
περιβαλλοντική
ηθική
είναι
ο
κλάδος
της
γνώσης
που
μελετά
την
σχέση
των
ανθρώπων
ως
προς
το
περιβάλλον
και
τα
μη
ανθρώπινα
συστατικά
του
,
καθώς
και
την
αξία
και
την
ηθική
θέση
τους
σε
αυτό
.
Ο
ορισμός
αυτός
περικλείει
:
(1
)
Την
πρόκληση
της
περιβαλλοντικής
ηθικής
απέναντι
στο
φιλοσοφικό
ρεύμα
του
ανθρωποκεντρισμού
ο
οποίος
έχει
εμπεδωθεί
και
ενσωματωθεί
στην
παραδοσιακή
Δυτική
σκέψη
.
(2)
Την
πρώιμη
ανάπτυξη
του
κλάδου
στις
δεκαετίες
του
’60
και
’70,
ως
αποτέλεσμα
εμφάνισης
περιβαλλοντικών
προβλημάτων
,
κυρίως
από
την
ρύπανση
του
εδάφους
,
του
νερού
και
του
αέρα
.
(3)
Την
σύνδεση
της
διανοητικής
οικολογίας
,
του
φεμινιστικού
κινήματος
και
της
κοινωνικής
οικολογίας
με
την
περιβαλλοντική
ηθική
.
(4)
Την
προσπάθεια
εφαρμογής
παραδοσιακών
ηθικών
θεωριών
που
να
συμπεριλαμβάνουν
στοιχεία
του
κονσικουενταλισμού
(consequentalism
)
δηλαδή
μιας
θεωρητικής
προσέγγισης
η
οποία
δίνει
έμφαση
στις
συνέπειες
των
πράξεων
του
ανθρώπου
στο
ευρύτερο
κοινωνικό
σύνολο
,
καθώς
και
της
έντιμης
ηθικής
για
να
υποστηριχθούν
σύγχρονα
περιβαλλοντικά
ενδιαφέροντα
και
(5)
Την
εστίαση
της
ανάλυσης
για
τον
προσδιορισμό
κανόνων
ηθικής
απέναντι
στην
άγρια
παρθένα
φύση
(
έρημη
,
ακαλλιέργητη
)
και
τις
μελλοντικές
εξελίξεις
του
κλάδου
.
Ας
υποθέσουμε
ότι
η
κατάσβεση
φυσικών
πυρκαγιών
,
η
συγκέντρωση
και
ο
φόνος
άγριων
ζώων
ή
η
καταστροφή
μερικών
μελών
ενός
ιθαγενούς
είδους
που
έχει
υπερπολλαπλασιασθεί
είναι
αναγκαίο
για
την
προστασία
της
ολότητας
κάποιου
οικοσυστήματος
.
Θα
είναι
αυτές
οι
πράξεις
επιτρεπτές
ακόμη
κι
αν
χρειάζονται
;
Είναι
ηθικά
αποδεκτό
για
τους
αγρότες
μη
βιομηχανικών
χωρών
να
εφαρμόζουν
τεχνικές
αποκοπής
δέντρων
και
εμπρησμών
για
να
καθαρίσουν
μια
περιοχή
και
να
την
ετοιμάσουν
για
καλλιέργεια
;
Σκεφθείτε
ένα
ορυχείο
που
εφάρμοζε
εξόρυξη
με
ανοικτούς
λάκκους
σε
μερικές
πρώην
ανεκμετάλλευτες
περιοχές
.
Έχει
η
εταιρεία
υποχρέωση
να
επαναφέρει
το
τοπίο
και
την
επιφάνεια
στην
αρχική
τους
οικολογική
8
μορφή
και
ποια
είναι
η
αξία
ενός
αποκατασταθέντος
περιβάλλοντος
από
ανθρώπους
συγκρινόμενο
με
το
αρχικό
φυσικό
περιβάλλον
;
Συχνά
λέγεται
ότι
είναι
ηθικά
λάθος
για
τους
ανθρώπους
να
μολύνουν
και
να
καταστρέφουν
μέρος
του
φυσικού
περιβάλλοντος
και
να
καταναλώνουν
ένα
μεγάλο
μερίδιο
των
φυσικών
πόρων
του
πλανήτη
.
Που
βρίσκεται
όμως
το
λάθος
;
Μία
άποψη
υποστηρίζει
ότι
ένα
διατηρήσιμο
περιβάλλον
είναι
απολύτως
αναγκαίο
για
την
παρούσα
και
μελλοντική
ευημερία
του
ανθρώπου
(Attfield 1983).
Κατά
μία
άλλη
προσέγγιση
μια
τέτοια
συμπεριφορά
είναι
επίσης
λανθασμένη
διότι
το
φυσικό
περιβάλλον
και
τα
διάφορα
συστατικά
του
έχουν
κάποιες
αξίες
,
οι
οποίες
λόγω
της
θέσης
τους
σ
’
αυτό
πρέπει
να
τυγχάνουν
σεβασμού
και
προστασίας
σε
κάθε
περίπτωση
(Elliot 1991).
Αυτές
είναι
οι
διαφορετικές
προσεγγίσεις
που
ερευνά
η
περιβαλλοντική
ηθική
.
Μερικά
από
τα
ιδιαίτερα
ζητήματα
αντιμετωπίζονται
από
άτομα
σε
ειδικές
περιστάσεις
,
ενώ
άλλα
έχουν
διεθνή
χαρακτήρα
και
διαπραγματεύονται
από
ομάδες
ή
κοινότητες
.
Άλλα
είναι
περισσότερο
αφηρημένα
ζητήματα
που
αφορούν
την
αξία
και
την
ηθική
θέση
του
φυσικού
περιβάλλοντος
και
των
μη
ανθρώπινων
συστατικών
του
.
Initial
Back